Op deze pagina vind je het doel van de verschillende onderzoeken. Verder publiceren de onderzoekers hier de voortgang en de resultaten van het onderzoek. Ze delen tussentijdse resultaten en na afronding van het onderzoek een samenvatting van de belangrijkste bevindingen. Daarnaast kun je hier vinden wie bij het onderzoek betrokken is en hoe het onderzoek gefinancieerd is.

Lopende onderzoeken

Jaarlijkse vragenlijst Cartesius

Met de jaarlijkse vragenlijst onderzoeken we hoe bewoners hun leefomgeving in Cartesius ervaren, en hoe dit in de loop van de tijd verandert. Thema’s die aan bod komen zijn onder andere tevredenheid met de woonomgeving, contact met buren en gezondheid en leefstijl, zoals voeding, beweging, slaap en stress.

Looptijd: Januari 2025 – open einde

Bewonersbetrokkenheid: Bewoners kunnen zich op ieder moment aanmelden voor de vragenlijst, en krijgen een uitnodiging voor deelname zodra de meetperiode start (1x per jaar). De eerst volgende ronde start naar verwachting in september 2026.

Financiering: Dit project wordt gefinancierd door de partners van het convenant ‘Bouwen aan een Gezonde Wijk’.

Projectpartners: De trekker van dit project is de Universiteit Utrecht. De overige onderzoekspartners zijn de Hogeschool Utrecht en UMC Utrecht.  

Contact: Voor vragen kun je contact opnemen via onderzoek-cartesius@uu.nl

Cooling Down the City

In dit project onderzoeken we hoe hitte in de stad het dagelijks leven van bewoners beïnvloedt. We kijken naar hoe de inrichting van de wijk, gedrag en sociale factoren samenhangen met hittebelasting en welzijn. Samen met bewoners, onderzoekers en professionals verzamelen we data en ontwikkelen we oplossingen om wijken beter bestand te maken tegen hitte.

Looptijd: December 2025 – December 2027 (2 jaar)

Bewonersbetrokkenheid: Bewoners kunnen deelnemen door zelf sensor-metingen te doen en korte check-ins in te vullen over hun ervaring met hitte. Bewoners die meedoen kunnen hun eigen metingen inzien. Met alle betrokkenen gaan we in gesprek over omgang met hitte en ideeën voor de buurt. Werving vindt plaats in juni 2026, de metingen tussen juni en september 2026.

Financiering: Dit project wordt gefinancierd door Pathways to Sustainability en EWUU.

Projectpartners: De trekker van dit project is de Universiteit Utrecht. WAAG Futurelab is daarnaast als partner betrokken.

Meer informatie: Cooling Down the City – Pathways to Sustainability (UU)

Contact: Voor vragen kun je contact opnemen via onderzoek-cartesius@uu.nl

RAAK-PRO: ruimtelijk ontwerp, gemeenschap en samenwerking

In dit project onderzoeken we samen met bewoners en partners wat Cartesius al dan niet een gezonde wijk maakt. We kijken naar de leefomgeving, sociale contacten en het dagelijks leven in de wijk. Via verschillende onderzoeksmethoden en gezamenlijke activiteiten brengen we in kaart hoe bewoners de wijk ervaren en hoe dit zich in de loop van de tijd ontwikkelt. Ook onderzoeken we hoe de samenwerking tussen betrokken partijen verloopt en hoe deze in de toekomst verder kan worden versterkt.

Looptijd: Januari 2026 – januari 2030 (4 jaar)

Bewonersbetrokkenheid: Bewoners kunnen op verschillende momenten en manieren deelnemen aan het onderzoek.

Financiering: Dit project wordt gefinancierd door Regieorgaan SIA.

Projectpartners: De trekker van dit project is de Hogeschool Utrecht. De overige projectpartners zijn: Universiteit Utrecht, UMC Utrecht, gemeente Utrecht, provincie Utrecht, Cartesius C.V., Portaal, de Tussenvoorziening.

Meer informatie: RAAK-PRO – onderzoek gezonde leefomgeving (HU)

Contact: Voor vragen kun je contact opnemen met dr. Hanneke Kruize (hanneke.kruize@hu.nl)

MEASUR

In dit project ontwikkelen en testen we meetinstrumenten om beter te begrijpen hoe stedelijke ontwikkeling de gezondheid beïnvloedt. Bijvoorbeeld door wind en verkeer nauwkeurig te meten. Daarnaast bouwen we een flexibel systeem waarmee deze gegevens kunnen worden verzameld, gecombineerd en omgezet in praktische inzichten voor bewoners, beleidsmakers en ontwikkelaars.

Looptijd: April 2025 – mei 2029 (4 jaar)

Bewonersbetrokkenheid: De instrumenten worden in de openbare ruimte getest, waardoor er geen metingen bij bewoners zelf nodig zijn.

Financiering: Dit project wordt gefinancierd door Health Holland.

Projectpartners: De trekker van dit project is de Universiteit Utrecht. Overige partners zijn: Hogeschool Utrecht, Ballast Nedam, MRP, Cartesius C.V., Good City Sense, UrbanSync, Gemeente Utrecht.

Contact: Voor vragen kun je contact opnemen met dr. Hanneke Posthumus (h.posthumus@uu.nl)

ExpAct

In dit project onderzoeken we hoe we de blootstelling aan luchtvervuiling kunnen verminderen. Omdat luchtvervuiling verandert door maatschappelijke ontwikkelingen, worden in ExpACT nieuwe meetmethoden ontwikkeld en getest, onder andere in de wijk Cartesius. Dit levert inzichten op die helpen om betere beslissingen te nemen voor schonere lucht en een gezondere samenleving.

Looptijd: Juli 2025 – 2031 (6 jaar)

Bewonersbetrokkenheid: De instrumenten worden in de openbare ruimte getest, waardoor er geen metingen bij bewoners zelf nodig zijn.

Financiering: Dit project wordt gefinancierd door NWO.

Projectpartners: De trekker van dit project is de Universiteit Utrecht. Overige partners zijn: UMC Utrecht, Radboud Universiteit, Leiden Universiteit, TU Delft, Hogeschool Rotterdam, Haagse Hogeschool, TNO, Waag Futurelab, RIVM, NKAL, eScience Center, Cosine, TI-COAST, Gemeente Nijmegen, De War, Provincie Noord Holland, Consanta BV-stoffenmanager, ArboUnie, Gemeente Utrecht, DKH GSL, AIREAS, Regiodeal Gelderse Vallei, KNMI, NEVEDI, Omgevingsdienst Arnhem, Omgevingsdienst Nijmegen, Masaryk Yniversity, ISGlobal, ANSES.

Meer informatie: Projectwebsite ExpACT

Contact: Voor vragen kun je contact opnemen met dr. Hanneke Posthumus (h.posthumus@uu.nl)

SPACES

In dit project werken we aan inclusieve buitenruimtes waar ieder kind kan spelen, sporten en ontspannen. We brengen in kaart welke obstakels er zijn voor kinderen met een beperking of chronische ziekte en ontwikkelen samen met bewoners, ontwerpers en beleidsmakers oplossingen die deelname voor iedereen mogelijk maken.

Looptijd: Januari 2026 – januari 2030 (4 jaar)

Bewonersbetrokkenheid: In de eerste fase ligt de focus op onderzoek en voorbereiding. In een latere fase wordt Cartesius gebruikt als living lab om inclusieve speelomgevingen te testen, waarbij bewoners betrokken worden.

Financiering: Dit project wordt gefinancierd door NWO.

Projectpartners: De trekker van dit project is de Universiteit Utrecht. Overige partners zijn: Hogeschool Utrecht, TU Delft, UMC Utrecht, gemeente Utrecht, Empowermij, (INK), Lappset, Must, Samen voor elkaar 030, Mensenkenners, SportUtrecht, Solgu, Wheelchair Skills Team, Empowerment by Playing Inclusively, Stichting het Gehandicapte Kind, MerwedeLAB, Cartesius, Obs Cartesius.

Contact: Voor vragen kun je contact opnemen met Rosalie Hegeman (r.m.m.hegeman@umcutrecht.nl)

Afgeronde onderzoeken

Bouwen aan een Gezonde Gemeenschap

In het project ‘Bouwen aan een Gezonde Gemeenschap’ stond het versterken van de community in Cartesius centraal. Bewoners gingen samen met een community manager van de Gemeente Utrecht aan de slag met het organiseren van activiteiten en het realiseren van voorzieningen. In onderstaand filmpje nemen we je mee hoe dit project is geweest, wat bewoners allemaal voor elkaar hebben gekregen en hoe zij dit hebben ervaren.

Tijdens dit project zijn continu de geleerde lessen verzameld om te leren hoe het project heeft bijdedragen aan het contact tussen bewoners en over hoe bewoners en partijen hierin hebben samengewerkt. Deze lessen uit Cartesius werden vergeleken met een andere nieuwbouwwijk in Utrecht, Leeuwensteyn, waar community ook een belangrijk thema was/is.

Looptijd: 1 juli 2024 – 30 juni 2025 (1 jaar)

Resultaten: Er zijn al verschillende bewonersactiviteiten geweest, zoals een kerstborrel, nieuwjaarsborrel en een fantastisch buurtfeest. Ook zijn er picknicktafels en 40 moestuinbakken geplaatst tussen de gebouwen Solo en Track door bewoners. De geleerde lessen rondom community in een nieuwbouwwijk zijn gebundeld in het boekje ‘Stenen maken nog geen buurt‘ en ‘Beyond bricks‘ versie 2.0. Daarnaast is er een ‘praatplaat’ uitgewerkt waarin wordt beschreven wat de belangrijkste waarden zijn voor een fijne community in Cartesius volgens bewoners en professionals.

Vervolg: We zijn bezig met een plan voor het vervolg van dit project. Hierbij hopen we opnieuw een community manager te regelen. Ook willen we graag verdergaan met het leren over het bouwen van een community.

Financiering: dit project werd gefinancierd door ZonMW

Meer informatie: Projectpagina GGDrU

Contact: Voor vragen kun je contact opnemen met Delilah Sarmo (west@utrecht.nl)

Zie hier het projectteam

	Delilah Sarmo Socioloog Wijkadviseur bij Wijkbureau West Community manager (west@utrecht.nl)
	Inès Youssef Sociaal geograaf Adviseur Gezonde Leefomgeving Projectleider en kennisdeling
	Anton Boonen Pedagoog en onderwijswetenschapper Lector Duurzame Gemeenschappen Onderzoek naar community
	Anna Kersten Bewegingswetenschapper Senior docent Public Health Onderzoek naar community
	Marije Lammers Technisch geneeskundige Postdoc onderzoeker gezonde leefomgeving Coödinator onderzoek in Cartesius

Overlast hitte (interviews)

In dit onderzoek keken we naar de overlast van hitte en het effect op welbevinden door middel van interviews met bewoners. Ook werd er gevraagd naar wat de overlast van hitte verminderde of juist versterkte. Verder kregen een aantal bewoners ook een sensor om zelf de temperatuur en luchtvochtigheid in hun woning te meten. De data van de sensor kunnen zij bekijken via een digitaal platform.

Looptijd: April 2024 – april 2025 (interviews december 2024) (1 jaar)

Resultaten: Er zijn 12 bewoners geïnterviewd en er zijn 6 sensoren uitgedeeld (helaas was niet voor iedereen een sensor beschikbaar). Zie het rapport voor de resultaten. In het kort waren dit de belangrijkste bevindingen:

• Fysieke en mentale gevolgen: vrijwel iedereen ervaarde een negatieve impact van hitte op productiviteit, concentratie, slaap en gemoedstoestand (prikkelbaarheid, sufheid, futloosheid).
• Sociale impact: sommigen hadden minder en sommigen hadden juist meer sociale contacten als gevolg van de hitte. Verder gaf hitte soms spanning binnen relaties en maakten sommigen zich zorgen over het welzijn van baby’s, kwetsbare partners of huisdieren.
• Verschil in omgaan met hitte (coping): er kwamen 4 verschillende soorten coping naar voren; probleemgerichte coping, emotionele coping, sociale coping en betekenisgerichte coping.
• Verschil in beleving: er waren verschillen in de ervaren last van hitte. Bewoners die veel last ervaarden, gebruiken een grote variatie aan oplossingsgerichte acties, maar ervaren ook de meeste emotionele stress en het gevoel van machteloosheid richting de verhuurder. Mensen met weinig last van de hitte gebruiken vaker een betekenisgerichte coping (relativering en acceptatie), bezitten vaker een airconditioning en hebben lagere verwachtingen van wooncomfort in de zomer. Het gevoel zelf iets aan de situatie te kunnen doen (ervaren autonomie) en de manier waarop met hitte wordt omgegaan, blijkt van groot belang voor het algemeen welbevinden.

Vervolg: Het project Cooling down the city.

Financiering: Pathways to Sustainability – Universiteit Utrecht

Contact: Voor vragen kun je contact opnemen via onderzoek-cartesius@uu.nl

Zie hier het onderzoeksteam

	Anne Berkhoff Psycholoog Onderzoeksassistant
	Tina Venema Sociaal Psycholoog Universitair docent en onderzoeker

Gebruik openbare ruimte

Studenten van de opleiding Built Environment (Hogeschool Utrecht) doen onderzoek naar het gebruik van de buitenruimte. Hiervoor voeren zij observaties uit aan de hand van wetenschappelijke en reproduceerbare observatietools. Voor dit onderzoek zijn geen deelnemers nodig.

Looptijd: 28 april – 24 mei 2025 (op ma, do en za) (1 maand)

Resultaten: zie onderstaand adviesrapport. In het kort, de openbare ruimte in Cartesius wordt veel gebruikt door voetgangers en fietsers, vooral in de ochtend en middag. Verder zien ze kansen voor meer (biodivers) groen, meer fietsparkeerplekken, veiligere verkeerssituaties en meer ontmoetingsplekken.

Vervolg: dit onderzoek zal jaarlijks uitgevoerd worden door HU studenten om te kijken hoe het gebruik van de buitenruimte verandert over de tijd.

Monitoring biodiversiteit, klimaatadaptatie en gezondheid

HU-student Stan Stroobant schreef voor zijn afstudeerproject voor de opleiding Bachelor Built Environment (Stadsontwikkeling) een adviesrapport over monitoring van gezonde stedelijke ontwikkeling in Cartesius. In dit rapport heeft hij advies over parameters en meetmethodes voor biodiversiteit en klimaatadaptatie die gebruikt kunnen worden voor het monitoren van de gezonde ontwikkeling in Cartesius en andere gebieden.